Co zmienia inteligencja emocjonalna?

Istnieje wiele badań na temat wpływu inteligencji emocjonalnej na sukces w rozmaitych dziedzinach życia. Goleman (1999) donosi, że inteligentni emocjonalnie ludzie lepiej radzą sobie z wymogami środowiska. Podobne poglądy głosi Cohen (1999), który uważa, że zdolność do rozwiązywania problemów adaptacyjnych, jaka charakteryzuje osoby inteligentne emocjonalnie, pomaga im w uczeniu się akademickim. Inny badacz, (Aronson, 2000) twierdzi, że IE jest silniejszym predykatorem sukcesów w szkole niż inteligencja akademicka.

W badaniu nad pacjentkami z rakiem piersi – Schmidt i Andrykowski (2004) wykazali, że wysoka inteligencja emocjonalna była połączona z mniejszą depresją, lękiem i unikaniem bodźców związanych z rakiem piersi. Inteligencja emocjonalna pozwalała również zniwelować negatywne skutki związane z brakiem wsparcia społecznego bądź toksycznym wpływem społeczeństwa.

W badaniach Lopesa i in. (2004) udowodniono, że osoby inteligentne emocjonalnie nawiązują lepsze relacje z płcią przeciwną. Z kolei Fitness (2001), twierdzi, że IE odgrywa ważną rolę w intymnych relacjach i małżeństwie. Bracket, Warner i Bosco (2005) zbadali inteligencję emocjonalną par i okazało się, że niskie wyniki połączone były z brakiem satysfakcji ze związku.

Istnieją także badania donoszące o pozytywnym związku pomiędzy IE a dobrymi wynikami w pracy. You, Lee i Lee (1999) wykryli związek pomiędzy niższym poziomem IE, a psychologicznym wypaleniem. Salovey, Stroud, Woolery i Epel (2002) pokazali, że wyższy poziom IE był skorelowany z lepszym psychofizycznym funkcjonowaniem podczas poddania manipulacji stresowej. Z kolei Slaski i Cartwright (2002) donoszą, że menedżerowie z wysoką IE subiektywnie odczuwają mniejsze skutki stresu oraz wykazują się lepszym fizycznym i psychicznym funkcjonowaniem.

Ten krótki przegląd badań nakreśla bardzo pozytywny wpływ inteligencji emocjonalnej na wiele ważnych dziedzin życia. Nie można zaprzeczyć, że umiejętność ta może powodować lepsze radzenie sobie w wielu sytuacjach życiowych, czy to zawodowych czy prywatnych. Są jednak także warunki, zawody czy inne okoliczności, w których wysoka inteligencja emocjonalna utrudnia sprawne funkcjonowanie. Wydaje się niemożliwe, a jednak…

W przyszłości postaramy się zaprezentować wyniki badań na temat pozytywnego, ale także negatywnego wpływu inteligencji emocjonalnej na działanie. Poszczególne artykuły dotyczyć będą najważniejszych dziedzin życia – stosunków międzyludzkich, zawodowych, radzenia sobie w szkole czy wychowania dzieci.

Bibliografia:

Aronson, E. (2000). Nobody left to hate. New York: W.H. Freeman & Co.

Brackett, M. A., Warner, R. M., Bosco, J. S. (2005). Emotional intelligence and relationship quality among couples. Personal Relationships, 12, 197-212.

Cohen, J. (1999). Learning about social and emotional learning: Current themes and future directions. W: J. Cohen (red.), Educating minds and hearts (184—191). New York: Teacher’s College Press.

Fitness, J. (2001). Betrayal, rejection, revenge, and forgiveness: An interpersonal script approach. W: M. Leary (red.). Interpersonal rejection. New York: Oxford University Press.

Goleman, D. (1999). Inteligencja emocjonalna w praktyce. Poznań: Media Rodzina of Poznań.

Lopes, P.N., Brackett, M.A., Nezlek, J.B., Schutz, A., Sellin, I., Salovey, P.(2004). Emotional intelligence and social interaction. Personality and Social Psychology Bulletin, 30, 1018-1034

Salovey, P.,Stroud, L. R., Woolery, A., Epel, E. S. (2002) Perceived emotional intelligence, stress reactivity, and symptom reports: Further explorations using the trait meta-mood scale. Psychology & Health, 17(5), 611-627.

Schmidt, J.E., Andrykowski, M.A. (2004). The Role of Social and Dispositional Variables Associated With Emotional Processing in Adjustment to Breast Cancer: An Internet-Based Study. Health Psychology, 23 (3), 259–266.

Slaski, M., Cartwright, S. (2002). Health performance and emotional intelligence: An exploratory study of retail managers. Stress and Health, 18, 63–68.

You, J.H., Lee, S.J. & Lee, H.K. (1999). The influence of on individual’s emotional characteristics on Work-related burnout experience: the emotional intelligence as a mediator to experience burnout Feeling. Korean journal of industrial and organizational psychology, 11 (1), 23 -52.

Emocje Podstawowe

Życie emocjonalne to bogata sfera. Część osób upatruje emocjach ważnego czynnika w codziennym życiu i dba o rozwój życia emocjonalnego. Znaczny odsetek ludzi stara się stłamsić wpływ emocji na swoje postępowanie, uważając emocje za mniej ważne od rozumu i rozsądku. Emocje, nawet, jeśli z rozsądkiem nie mają wiele wspólnego, są dziedzictwem kulturowym, zdolnością adaptacyjną i ich znajomość jest bardzo przydatną w życiu wiedzą. Rozum w celu podjęcia określonego działania wymaga czasu – podczas, gdy emocje natychmiast mobilizują do konkretnych czynności, często mimowolnie i z minimalnym udziałem świadomości. Na przykład, emocja strachu powiązana jest z zagrożeniem i skutkiem jej występowania jest zwiększony przepływ krwi z różnych narządów do nóg – dzięki czemu w razie konieczności możliwa jest jak szybka ucieczka.

Jednym z głównych tematów podejmowanych przez badaczy emocji, jest chęć ich usystematyzowania. Pojawia się pytanie, czy emocje są uniwersalne, czy istnieją emocje podstawowe? A jeśli tak, to jakie i czemu mają służyć. Głównym badaczem z tej dziedziny jest Paul Ekman, który przez 30 lat prowadził badania nad zachowaniami niewerbalnymi w Ameryce Południowej, Japonii, Izraelu, na Nowej Gwinei, w Związku Radzieckim, w Europie i USA. Ekman obserwował członków wyizolowanych kultur, badał czy tak samo odbierają i wyrażają pewne emocje. Skupiał się głównie na kontakcie wzrokowym, spojrzeniu i gestom rąk oraz ramion. Odkrył, że istnieje grupa emocji uniwersalnych dla różnych kultur i ras, tak samo wyrażanych i występujących w podobnych sytuacjach. W 1972 Ekman podał listę podstawowych emocji: gniew, zaskoczenie, niesmak, strach, szczęście i smutek. W latach dziewięćdziesiątych lista ta uległa rozszerzeniu.



Bliski teorii Ekmana jest inny badacz, Michael Argyle. Jego zdaniem symptomami emocji są zachowania niewerbalne uzewnętrznione za pośrednictwem brwi, czoła, oczu, nosa, warg, brody, szczeliny ust i dolnej szczęki. Z pomocą tych elementów ciała, człowiek może uzewnętrznić sześć grup emocji: 1. miłość, uszczęśliwienie, radość; 2. zdziwienie; 3. strach, cierpienie; 4. gniew, wściekłość, zdecydowanie; 5. niesmak, wstręt; 6. lekceważenie i pogardę.

Inną klasyfikuję emocji przedstawił Robert Plutchik. Uznał, że mamy do czynienia z ośmioma ewolucyjnie rozwiniętymi podstawowymi emocjami – są one wrodzone i mają na celu pomoc w przetrwaniu. Natomiast emocje złożone są mieszanką emocji pierwotnych, która doprowadza do kombinacji uczuć powodujących rozmaite przeżycia. Plutchik obrazuje swoją teorię na podstawie trójwymiarowego diagramu, w którym emocje podstawowe przyjmują określone kolory. Wymiar pionowy to intensywność, natomiast poziomy odzwierciedla stopień podobieństwa.



Ciekawostką związaną z badaniem emocji podstawowych i możliwością ich wykorzystania w codziennym życiu oraz w biznesie jest popularny serial „Lie to me”. W kolejnych odcinkach tego serialu pokazane są zmagania grupy psychologów, którzy uczestniczą w śledztwach i aferach politycznych służąc radą, na podstawie oceny mikroekspresji i dobrze zbadanych przez psychologię zachowań, m.in. języka ciała i gestów. Inspiracją powstania tego serialu oraz pierwowzorem głównej postaci serialu doktora Cala Lightmana (w tej roli Tim Roth) były badania i życiorys Paula Ekmana. Oficjalna strona serialu: http://www.fox.com/lietome/

Bibliografia:

Argyle, M. (1981). Psychologia stosunków międzyludzkich. Warszawa: Wydawnictwo PWN.

Ekman, P., Davidson, R.J.(red) (1998). Natura emocji. Gdańsk: GWP.

Inteligencja w relacjach z innymi

Wysoka inteligencja emocjonalna jest niewątpliwym atutem w dzisiejszym świecie. Wpływa na relacje z innymi, satysfakcję z życia i umiejętność radzenia sobie ze stresem. Pomaga w lepszym funkcjonowaniu w społeczeństwie i podnosi jakość kontaktów towarzyskich.

Przykładem na potwierdzenie tej tezy są badania Lopesa i in. (2004), które udowodniły, że osoby inteligentne emocjonalnie nawiązują lepsze relacje z płcią przeciwną. Szczególny wpływ na te relacje ma zdolność regulowania emocji, ponieważ bezpośrednio wpływa na ekspresję i zachowanie. Wybuch złości, czy rozpłakanie się w niewłaściwej sytuacji, może nieść za sobą poważne konsekwencje. Z kolei zdolność percepcji i rozumienia emocji pomaga w odnalezieniu się określonej sytuacji i pośrednio wpływa na zachowanie w interakcjach z innymi.

Wyobraźmy sobie rozmowę z osobą płci przeciwnej, która nam się podoba. Jeśli będziemy w stanie zrozumieć, jakie sygnały przesyła, będziemy mogli odpowiednio dopasować zachowanie. Dzięki temu będziemy mogli rozpoznać:

a) czy ta osoba jest zainteresowana kontaktem i dalszą relacją,

b) czy po prostu miła z grzeczności, tak samo jak dla innych osób,

c) czy może jej uśmiech i miłe gesty są udawane i mają na celu zdobycie naszej sympatii, aby osiągnąć jakiś inny cel.

Powyższych możliwości jest wiele, rozważmy jednak te trzy sytuacje. W zależności od tego, jak zinterpretujemy zachowanie, możemy wykonać zupełnie inne reakcje:

a) zaproponować luźniejsze spotkanie, pozwolić sobie na bliższy kontakt,

b) zachować konwencjonalny dystans i utrzymywać rozmowę w grzecznym tonie,

c) przyjrzeć się bliżej zamiarom tej osoby i zastanowić dlaczego chce pozyskać naszą sympatię.

Wiedza na ten temat z pewnością pozwala zachować się właściwie i daną sytuację wykorzystać zgodnie z własnymi zamiarami.

Trzeba, jednak pamiętać, że to reakcje, a nie wiedza odegrają kluczową rolę w tym spotkaniu. Przyjrzyjmy się znowu wspomnianym wyżej trzem sytuacjom:

a) jeśli okażemy zbytnio swoje zainteresowanie tą osobą, możemy ją przestraszyć, a w rezultacie zniechęcić do zawiązania głębszej relacji; czasem lepiej, szczególnie na początku znajomości, zachować silny afekt do innych, dla siebie, dopóki nie sprawdzimy, na co możemy liczyć z drugiej strony;

b) z kolei jeśli nie odwzajemnimy grzeczności, gdyż nie interesują nas konwenanse tylko zachowamy się lekceważąco, możemy być odebrani jako osoba źle wychowana wychowana i trudna w relacjach, co znacznie może wpłynąć na nasze dalszy związek z daną osobą;

c) jeśli natomiast zareagujemy w sposób agresywny na wymuszoną grzeczność to wprost przekażemy komunikat, że nie jesteśmy zainteresowani relacją z nowo poznaną osobą i prawdopodobieństwo, że osoba taka przestanie zabiegać o naszą sympatię wzrasta; tym sposobem tracimy możliwości sprawdzenia, do czego tak naprawdę rozmówca zmierzał.

Zrozumienie emocji innych i zarządzenie własnymi emocjami może spowodować diametralnie różne konsekwencje. Biorąc pod uwagę złożoność ludzkich reakcji i emocji, jakie czują i okazują, jest to trudna sztuka, jednak niezbędna, by czuć satysfakcję w relacjach z innymi.

Lopes, P.N., Brackett, M.A., Nezlek, J.B., Schutz, A., Sellin, I., Salovey, P.(2004). Emotional intelligence and social interaction. Personality and Social Psychology Bulletin, 30, 1018-1034